Yayın tarihi Yayın Tarihi:03 02 2023 11:55
Leğende Yıkanmak
(Leğen-bakraç-maşrapa)
Son
günlerde sosyal medyada, kapak sözler, hayata dair sözler, anlamlı
sözler adı altında çok söylenen “Banyoda taburesine oturmadan önce su
döken nesiliz biz” sözü üzerine bu haftaki yazımı karalamaya başladım.
Çocukluğum da köyde olsun (İncemeydan) ilçemde olsun (Erfelek) evimizde
banyo düzeni yoktu. Banyo ihtiyacımızı görmek için bu günkü materyaller
yerinde o günkü materyallerden bahsedeyim.
Önce
yıkanacağımız yani banyo yapacağımız oda da soba yahut kuzine yakılır
kapı kapanır (Özellikle kış günleri) oda ısısı kaçmasın diyerek. Sobanın
üzerinde güğüm kaynar, odanın uygun yerine leğen konur, yanında bakraç
ve su dökülmesi için maşrapa veya tas yerini alır. Leğen bir örtünün
üzerine konur yada leğenin etrafına su sıçramaması için üzerimizden
çıkan kirli elbiseler konurdu.
Bu materyallerin arasında
en önemlisi de kalıp sabundur. Sanırım o günlerde markasızdı. Sonra hacı
Şakir ve Alemdar markaları hatırlıyorum. Ben genelde suyun
sıcaklığından yakınırdım. Birde gözüme kaçan sabunlu su yüzünden.
Kesenin yerine annem ellerini kullanır fenada kir çıkmazdı. Sabunluk
görevini de komşu bakkalımız Bodrum’dan getirip sattığı hakiki
“Sünger”le yapardı. Belkide şimdiki çocuklar görmemişlerdir. Bu ara
komşu bakkal dediğim aile dostumuz Kara Mehmet lakaplı Mehmet ÖZKAN
dedeydi. Nurlar içinde yatsın.
Yıkanırken çok mızmızlık
yapardım. Suyun sıcaklık ayarıyla uğraşır “yok sıcak, yok soğuk”
diyerek. Arada bir “yandım” diye çıkardığım sesin karşılığı başıma
maşrapa veya tasla kafaya vurulurdu. İşi uzatırsam kafaya vurulan tas
sayısı da çoğalırdı. Şimdiki gibi plastik değildi leğenler. Neredeyse
teneke gibi ince aliminyum leğenlerdi. Başta yazmayı unuttum geleneksel
yıkanma günümüz Pazar akşamı olurdu. Kurulanıp yatağa yatırırdı annem.
Günümüzün
küveti leğende çocuklar yıkanmaz büyüklerimiz de kullanırlardı başka
alan olmadığından. Bakraçtan boşaltılan suyla sabunlanan çocukların suyu
temizlendikçe beyazlarda ki; rakı beyazına geldiğinde oturan
çocuk ayağa kaldırılır ve durulanır. Daha sonra havluyla güzel
kurulanır. Annem “bak mis gibi oldun” sözüyle yıkanma eylemi sona ermiş
olurdu.
Leğen- maşrapa-bakraç üçlüsü unutulur gibi
değildir. Şimdi mi; banyolar son sistem materyallerle donatılmış.
Saunalar, Türk hamamları, Spa merkezleri son günlerdeki tuz havuzları
yıkanmak için günümüzde yerlerini aldılar. (Türk hamamları eskidende
vardı ama beni,m çocukluğumun geçtiği Erfelek ilçemizde olmadığından
ekledim.) Bunlar leğen-maşrapa-bakraç tadını artık yaşayamayacağımızı
bildiğim için o kültür başkaydı… Bu yazı da nereden çıktı derseniz?
“Savaşa hayır Barış ama hemen” diyoruz olmuyor. “İyi yönetmiyorlar bizi”
diyoruz %50 öyle düşünmüyor. Nostalji yaşıyalım dedim.
Osman Çakır
Gazetemizden
Şiir Köşesi
Turan Aslan
Sizden Gelenler
Ayşe Şahin
Ters Köşe
Hakkı Küçükbaş
Yunus Emre Karslıoğlu
Seçimler
Boyabat Fotoğrafları
Ertuğrul Mehmed
Boyabat Yemekleri
Türk İslam
Basından Seçmeler
