Yayın tarihi Yayın Tarihi:25 04 2026 10:45
Doğruluk ve Güven
OSMAN ÇAKIR
24 Nisan 2026
İnsan ruhu, çoğu zaman kendi iç dünyasının aynasıyla dışarıya bakar. Bu aynada görülenler, hakikatin kendisi değil; insanın kendi niyeti, korkuları ve zaaflarıyla şekillenmiş bir yansımadır.
İşte bu yüzden yalan söyleyen bir insanın, doğru söyleyenlere karşı dahi kuşku duyması şaşırtıcı değildir. Çünkü o, başkalarını olduğu gibi değil; kendi içindeki eğriliğin gölgesinden görür.
Yalan, yalnızca dilde söylenen bir söz değildir; aynı zamanda kalpte açılan bir yaradır. İnsan her yalan söylediğinde, hakikatle arasına görünmez bir mesafe koyar.
Bu mesafe zamanla büyür, derinleşir ve kişinin hem kendisine hem de çevresine yabancılaşmasına sebep olur. Böyle bir ruh hâlinde olan kişi için güven duygusu zayıflar.
Zira güven, doğruluğun üzerine inşa edilir; yalanla beslenen bir kalpte ise bu temel giderek çöker.
Ahlâkî açıdan bakıldığında, yalan söyleyen kimsenin başkalarına karşı güvensiz olması, bir tür “iç hesaplaşmadan kaçış” olarak da değerlendirilebilir.
İnsan, kendi kusuruyla yüzleşmek yerine, o kusuru başkalarına yükleyerek hafiflemeye çalışır.
Bu durum psikolojide “yansıtma” olarak ifade edilir; fakat dinî ve ahlâkî dilde bu, nefsin bir hilesidir.
Nefis, kendini temize çıkarmak için başkalarını da kirli göstermeye meyleder. Böylece kişi, “Herkes böyle yapıyor” diyerek kendi yanlışını sıradanlaştırır.
Oysa dinî öğretiler, insanı tam da bu noktada uyarır:
Kendi kalbini düzeltmeden, başkalarının niyetini sorgulamak büyük bir yanılgıdır.
Doğruluk, yalnızca sözde değil; niyette, amelde ve duruşta bir bütün olarak yaşanmalıdır. Güven ise ancak bu bütünlükten doğar.
Yalan söyleyen kişi, başkalarına güvenmediğini söylerken aslında kendi iç dünyasının kırılganlığını itiraf etmektedir. Çünkü insan, en çok kendine benzeyenden şüphe eder.
Toplumsal ilişkilerde bu durum ciddi yaralar açar. Güvensizlik, insanlar arasında görünmez duvarlar örer. Samimiyet yerini ihtiyata, açıklık yerini şüpheye bırakır.
Halbuki bir toplumun ayakta kalabilmesi için doğruluk ve güven en temel değerlerdir.
Bir insanın sözüne itibar edilmediği yerde, ne adalet sağlanabilir ne de huzur tesis edilebilir.
Bu noktada ahlâkın ve dinin ortak çağrısı nettir: Doğru olunuz!
Çünkü doğruluk, yalnızca başkalarına karşı değil; insanın kendisine karşı da bir sorumluluğudur.
Yalan söyleyen kişi, önce kendini kandırır. Kendi hakikatini örten bir insanın ise başkalarının hakikatine inanması beklenemez.
Bu yüzden güven arayan insanın ilk yapması gereken, kendi dilini ve kalbini doğrulukla terbiye etmektir.
Sonuç olarak, yalan ile güvensizlik arasındaki ilişki, insanın iç dünyasına dair derin bir gerçeği ortaya koyar:
İnsan, dış dünyayı çoğu zaman kendi içinin bir yansıması olarak algılar.
Eğer kalp doğruysa, göz de doğruyu görür. Ama kalp eğrilmişse, hakikat bile şüpheli görünür.
İşte bu yüzden, toplumsal huzurun ve bireysel sükûnun anahtarı, her şeyden önce doğrulukta ısrar etmektir. Çünkü doğru insan, sadece başkalarına güven vermez; aynı zamanda kendisi de güven içinde yaşar.
Ayşe Şahin
Osman Çakır
Sizden Gelenler
Gazetemizden
Ters Köşe
Turan Aslan
Hakkı Küçükbaş
Yunus Emre Karslıoğlu
Şiir Köşesi
Seçimler
Boyabat Fotoğrafları
Ertuğrul Mehmed
Boyabat Yemekleri
Türk İslam
Basından Seçmeler
